Laser, frezarka i ploter. W pracowni każda z tych maszyn robi coś innego, ale łączy je jedno: producent daje do nich program tylko na Windowsa, a na Linuksie zostajesz z niczym albo z kilkoma narzędziami, które robią połowę tego, co trzeba. Dlatego w ostatnich tygodniach powstało trzech muszkieterów: Kerfly do laserów, Millwise do frezarek CNC i Vintyl do ploterów tnących folię. Jeden za wszystkich, wszyscy dla Linuksa - i dla każdego, kto coś tworzy.
Skąd się wzięli
Od wielu lat obsługuję maszyny, dla których powstały te programy: frezarki CNC, plotery laserowe CO2 i LED oraz plotery tnące i rysujące - przez lata także w FabLabie Gdańsk. Mam też doświadczenie w budowie takich maszyn: projektowałem i budowałem między innymi wielkogabarytowe drukarki 3D na zamówienie. Znam więc zarówno samą pracę przy maszynie, jak i to, co dzieje się w środku - od sterownika po ruch głowicy.
I od lat wraca ten sam problem. Tani laser K40 przychodzi z programem tylko dla Windowsa. Ploter do folii też. Do frezarki CNC potrzebny jest program CAM, który z rysunku zrobi ścieżki narzędzia i G-code, a najpopularniejsze z nich też nie działają na Linuksie albo każą trzymać projekty w czyjejś chmurze.
Na Linuksie były oczywiście pojedyncze projekty. Część z nich jest świetna w jednej rzeczy - na przykład K40 Whisperer, który dał laserom K40 wolny sterownik, albo Inkcut do ploterów. Ale brakowało czegoś, co obejmie cały zakres: od narysowania projektu, przez ustawienia materiału i podgląd, po pewne cięcie na maszynie. Takiego narzędzia, które można uznać za gotowe do pracy na co dzień, a nie tylko do zabawy, po prostu nie było.
Zrobiłem więc takie programy sam. Z pasji i zamiłowania do maszyn - i od razu na otwartej licencji GPL 3, żeby każdy mógł z nich korzystać, zaglądać w kod, poprawiać go i rozwijać dalej.
Kerfly - nowoczesne okno dla lasera
Kerfly steruje popularnymi, niebiesko-białymi laserami CO2 klasy K40 z płytami Lihuiyu. W jednym oknie układasz projekt na obrazie stołu, rysujesz, dzielisz pracę na warstwy cięcia i graweru i wysyłasz ją do lasera. Laserem kieruje sprawdzony rdzeń K40 Whisperera - po każdej zmianie dane dla lasera są porównywane bajt w bajt z oryginałem.

Wokół tego rdzenia jest wszystko, czego brakowało mi przy codziennej pracy:
- warstwy jak w LightBurnie i baza materiałów - „Sklejka 3 mm” ustawia wszystkie warstwy jednym wyborem,
- kompensacja kerfu, czyli szerokości cięcia - części wychodzą dokładnie w narysowanym wymiarze,
- wypełnienia 19 wzorami, zawiasy giętkie, tekst na ścieżce, czcionki jednokreskowe do szybkiego graweru i wektoryzacja obrazów,
- generatory gotowych projektów: pudełka na wczepy (z podglądem 3D), test materiału, test kerfu, koło zębate, puzzle, pieczątki prostokątne i okrągłe,
- objazd konturu, symulacja z czasem zadania i blokada, która nie wyśle zadania wyprowadzającego głowicę poza stół.

Kerfly działa na Linuksie (AppImage), Windowsie (instalator ze sterownikiem USB lasera) i macOS. Od wersji 1.0 jest stabilny i sprawdzony na prawdziwym laserze, a aktualna wersja to 1.8. Równolegle testuję już Kerfly 2.0 w wersji alfa: obsługę laserów ze sterownikiem GRBL, w tym popularnych laserów diodowych, zapis G-code i ciasne układanie części na arkuszu.

Millwise - od rysunku do G-code dla frezarki
Millwise to program CAM dla 3-osiowych frezarek CNC, napisany w Rust z myślą o Linuksie. Z rysunków DXF i modeli STL tworzy ścieżki narzędzia i zapisuje G-code dla sterowników GRBL, FluidNC i LinuxCNC.

- Obróbka 2D: profil z mostkami i rampą, kieszeń (offsetowa, zygzak albo HSM), wiercenie, grawer, V-carving i uszka w narożnikach, żeby kwadratowe elementy wchodziły do końca.
- Obróbka 3D: zgrubna warstwami, wykańczająca równoległa, warstwicowa, łączona i spiralna, dobieranie resztek mniejszym frezem i wycięcie detalu po sylwetce.
- Od wersji 0.8 także płaskorzeźba ze zdjęcia i wypukłe napisy czy logo zrobione prosto z krzywych.
- Symulacja na karcie graficznej - materiał znika ruch po ruchu, a program sprawdza, czy ruch szybki nie wchodzi w materiał.
- Biblioteka narzędzi z parametrami skrawania dla drewna, MDF, aluminium i plexi oraz ustawienia własnej maszyny.

Millwise jest najmłodszy z całej trójki i to wciąż wczesna wersja testowa. Pierwsze próby G-code na frezarce ze sterownikiem FluidNC przebiegły dobrze, ale dokładności wymiarów jeszcze nie mierzyłem, a obróbki 3D nie sprawdzałem na maszynie. Na tym etapie G-code trzeba zawsze sprawdzić przed uruchomieniem.

Vintyl - ploter do folii na Linuksie
Vintyl obsługuje niedrogie plotery z nożem wleczonym - VEVOR, Seiki i wiele modeli na tej samej płycie sterującej - do których producent daje program tylko na Windowsa. Rysujesz albo otwierasz plik SVG lub DXF, widzisz go na arkuszu tak, jak folia leży w ploterze, i tniesz prosto z okna.
- Kompensacja noża na narożnikach i nadcięcie, więc każdy zamknięty kształt się domyka, a kształty wewnętrzne są cięte najpierw.
- Materiały z naciskiem i prędkością dla każdego plotera, lista kontrolna przed startem i test noża.
- Ramka i linie do wybierania folii, lustro dla flexu na koszulki, kopie w rzędach i pasy dla projektów szerszych niż ploter.
- Tryb pisaka - zamiast noża pisak w oprawce i dziewięć wzorów wypełnienia.

Vintyl 0.8 jest przetestowany i tnie czysto na ploterach VEVOR KI-375A i Seiki SK-870T. Narzędzia do rysowania i edycji dostał w spadku po Kerfly - muszkieterowie dzielą się tym, co mają najlepsze.

Co ich łączy
Choć każdy z nich obsługuje inną maszynę, wszystkie trzy są zbudowane według tych samych zasad:
- Linux na pierwszym miejscu - każdy jest dostępny jako AppImage, jeden plik bez instalacji.
- Po polsku - interfejs i pełna instrukcja obsługi z obrazkami.
- Bez chmury i bez konta - projekty zostają na Twoim dysku, a nic o Tobie ani o Twojej pracy nie jest nigdzie wysyłane.
- Bezpieczeństwo przed wygodą - podgląd i symulacja przed startem, lista kontrolna, ostrzeżenia, gdy coś się nie zgadza.
- Zgłoszenia także po polsku - błędy i pomysły przyjmuję na GitHubie, a Kerfly i Vintyl same przygotują raport diagnostyczny do zgłoszenia.
- Wolna licencja GPL 3 - za darmo, także do pracy zarobkowej, z kodem źródłowym dla każdego.
Wypróbuj i daj znać
Jeśli masz w pracowni laser, frezarkę albo ploter i używasz Linuksa - albo dopiero chcesz się na niego przesiąść - zajrzyj na strony programów. Są tam opisy, zrzuty ekranu i instrukcje instalacji:
- Kerfly - github.com/cyryllo/Kerfly
- Millwise - github.com/cyryllo/millwise
- Vintyl - github.com/cyryllo/vintyl
Najbardziej pomaga mi teraz testowanie na Waszych maszynach. Każda uwaga o tym, jak program zachował się na Twoim laserze, frezarce czy ploterze, jest na wagę złota - zgłoszenia przyjmuję na GitHubie, także po polsku. A jeśli chcesz dołożyć coś od siebie, kod jest otwarty i czeka.
